Php Eğitim Dökümanı - TheCoders.Net

Php Eğitim Dökümanı

(02/05/2010 12:10)

Merdokan61

OFFLINE

Active Coder

Php Programlamaya Giriş

1. Php Nedir ?
2. Phpyi Derlemek.
3. Php Yazım Kuralları ve Gerekleri.
4. En temel Php Kodları ve Komutları.
5. Sonuç.

1. Php Nedir ?

Bilindiği üzere Web sistemleri zaman içerisinde popülaritesini

arttırmış, hemen her sistemde az veya çok kullanılır olmuştur. Bu

dillere örnek verirsek, ASP, PHP, CGI, JSP gibi komplike yeteneklere

sahip pek çok dil zaman içerisinde geliştirilmiş ve yaygınlaşmıştır.

Standart dil olarak sunulan HTML oldukça pratik ve hızlı olmasına

karşın "Küt" bir dildi. Yani tarayıcınızın yorumlıycağı şeylerle

kısıtlıydı. Sunucu tarafı size yalnızca tarayıcınızın

algılıyabileceği nitelikteki bilgileri göndererek grafik ortamlı

birer broşür gibi çalışırlar. Haliyle HTML Zaman içerisinde artan

ihtiyaçları karşılamaktan acizdi. Bu ihtiyacın hasıl olması

interaktif dillerin geliştirilmesine vesile olmuştur. İnteraktif

diller Birer Program gibi çalışarak sunucu tarafında işlem yapar,

size yapılan işlemin sonucunu gönderir. Bu özelliği ile Web üzerinden

E-Posta işlemleri, Üyelik sistemleri, Veritabanı bağlantıları ile

bilgisayarınızda kullandığınız programların yaptığı işi neredeyse

birebir yapabilirler. Bu diller birer Programdırlar ve size ulaşmadan

önce sunucu tarafında çalıştırılarak işlem pörtföyünüzü genişletir.

Php en popüler interaktif dillerden biridir. Hatta çoğu istatistiki

veriye göre en çok kullanılan ve performans bakımından diğer

altirnatiflerine göre çok daha hızlıdır. Açıklıycak olursak ; Php

Sunucu tarafında çalıştırılarak talep edilen bilgiyi yorumlar.

Örnekliycek olursak Bir broşür gibi diyil adeta birer müşteri

temsilcisi gibi davranır.

Php Temelde Unix türevli bir sistemdir, Ancak pekiala Windows

sistemlerdede kullanılabilecek şekilde uyarlanmıştır. Çoğu Windows

tabanlı sistemler Phpyi çalıştırabildiği gibi Phpnin gelişen ve

güncellenen modüllerininde desteğini sağlayabilir. Ancak söylediğimiz

gibi Php Unix Tabanlı yahut Unixden türetilen sistemler baz alınarak

geliştirilmiştir. Algoritmik yapısı Cye çokca benzer. Öyleki çoğu

modül ve değeri C ile aynıdır.

Phpye bir programlama dili gibi yaklaşmak çok daha sağlıklı

olacaktır. Kodlanan bir Php programcığı/sayfası derlenmeye ihtiyaç

duyar. HTML gibi derlenmeye ihtiyaç duymadan direkt olarak

çalıştırılamaz. Web Sunucusu Phpnin kodlarını algılamalı, program

gereklerini yerine getirerek istemciye, yani Web Sayfasını ziyaret

eden kullanıcıya programlandığı şekilde gönderilmelidir. Unix

sistemler bu iş için biçilmiş birer kaftandır. Windowsdada bu

derleme işini yapmak ziyadesiyle kolay. Unix ve türevi sistemler için

geliştirilen Apache, Windows dada çalışabilme özelliğine sahiptir.

2. Phpyi Derlemek

Bir önceki konuda da bashettiğimiz üzere Php derlenmeye ihtiyaç duyan

bir programdır. Bu derleme işlemini Unixde Apache rahatlıkla

yapabilir. Biz bu bölümde bu işlemi Windowsda nasıl yapacağımızı

inceliycez.

Bu iş için ihtiyaç duyacağımız yazılım Apachenin Windows için

geliştirilen Yazılımı olan PhpTriad dır.. Bu yazılımı Google.comdan

aratarak rahatlıkla bulabilirsiniz. Yazılımın kurulmasından sonra

yapacağınız işlemler sırasıyla ;

Start > Programs > PhpTriad > Apache Console > Start Apache

Betiklerini takip çalıştırmak olacaktır.

Bu işlem sonrasında karşımıza küçük bir dos penceresi gelecek. Bu

pencereyi kapatmamalıyız. Şimdi Kodlarımızı c:apachehtdocs Altına

koymalıyız.

Bu işlemler sonunda bilgisayarımız Bir Web Sunucusu haline gelmiştir

ve kodladığımız php programlarını bize derleyerek sunmaya hazır

durumdadır.

3. Php Yazım Kuralları ve Denetimleri

Php programlanırken belirli kurallara uymak gerekir. Bu kurallara

uymamız halinde Sunucumuz taleplerimizi doğru olarak algılar ve bize

yanıt verebilir. Bu denetimler C ye ve Perle çokca benzer. Her Php

Sayfası baştan sona Php Kodları ile dolu olmayabilirde. Örneğin bir

.Php programının içerisined baştan sona HTML kodlarıda yazabiliriz.

Php kodlarını belirtmek için bir Tag açarız, kodların bittiğini

belirtmek için bu tagı kapatarak aynı program içerisinde sınırsız

dag açabiliriz. Bu denetim ve kurallarının en temeli olan birkaç

noktayı 3 hususu sıralayalım ;

1. Bir php Programının içerisinde Php komut ve kodlamalarını "
başlar "?>" ile biter.
2. Phpde bir komutun bittiğini ekseriyetle ";" ( Noktalı Virgül )

ile belirtiriz. ( Özel Fonksiyonlarda ":" ilede bitebilir )
3. Php programı içerisinde yanlış bir kodlama var ise üretilen hatayı

sunucu size rapor eder. ( Bazı sunucular bunu potansiyel tehlike

olarak algıladıkları için bu hataları rapor etmiyebilir )

4. En Temel Php Kodları ve Komutları

Bir programlama diline girişte bilinmesi gereken en temel ve en sık

kullanılan komut ve kodlamalar çok iyi idrak edilmeli ve ne yaptığı

kesinlikle doğru algılanmalı. Şimdi en temel kabul edilecek komutları

sıralayalım ve inceleyelim.

1. Standart Yazdırma Değeri "echo"
2. Temel Tanım değeri "$"
3. Bir alt satıra geçiş değeri " "
4. Dosya ihraç değeri "include"

1. Standart Yazma Değeri "echo"

Bu değer vasıtası ile herhangi bir metin değerini tarayıcıda

götüntületebiliriz. Kullanımı oldukça basittir. Örneklerle gösterelim

;

echo "Sınır Tanımayan Metin";
?>

Görüldüğü üzere burada "
belirttik. echo ile komutumuzu belirttik ve Tırnaklar kullanarak

içerisindeki değeri ekrana yazdırmasını talep ederek komutumuzun

bittiğini belirtmek için tırnağı kapatarak ";" ( Noktalı Virgül )

koyduk. Son işlem olarakta "?>" değeri ile kodlamanın bittiğini

belirttik.

Şimdi bu komutu bir notePat vasıtası ile .php uzantısı ile yazalım ve

"C:apachehtdocsilk.php" adıyla kaydedelim.
Şimdi İnternet Explorerımızı açarak "127.0.0.1/ilk.php" yazıp

enterlıyalım. Karşımıza "Sınır Tanımayan Kodlar" yazısı gelecektir.

Burada herzaman çift tırnak kullanmayabiliriz. Aynı işlemi tek tırnak

ilede yapmak pekiala mümkün.

echo Sınır Tanımayan Metin;
?>

Görüldüğü gibi aynı işlemi tek tırnak ile yaptık. Sonuç aynıdır.

Buradaki fark " işareti ile belirtilen metin yorumlanır. Bu

metinlerin arasına değişken değerleri yerleştirebiliriz. Örneğin ;

$rakamla="1 2 3";
$yaziyla="bir iki uc";
echo "Sayalım $deneme Bitti. Simdi yaziyla $yaziyla Buda bitti.";
?>

Yukarıdaki komutları ilk.php dosyasının içerisine yazalım ve yine

tarayıcımızdan görüntüleyelim. Karşımıza "Sayalım 1 2 3 Bitti. Simdi

yazıyla bir iki uc Buda bitti." değeri gelecektir. Çift tırnak

kullanarak hem metin hemde değişken değerlerini bir arada

kullanabiliyoruz. Aynı şeyi birde tek tırnak ile deneyelim.

$rakamla="1 2 3";
$yaziyla="bir iki uc";
echo Sayalım $deneme Bitti. Simdi yazıyla $yaziyla Buda bitti.;
?>

Şimdi deneyelim alacağımız yanıtı. "Sayalım $deneme Bitti. Simdi

yazıyla $yaziyla Buda bitti." Gördüğümüz gibi Tek tırnak kullanırsak

yazdıracağımız değeri sunucu tarafı denetlemeden bize gönderir. Çift

tırnak ise metin değerlerini sınar ve içlerinde ayrıca bir değer olup

olmadığını kontrol ederek çıktıyı gönderir

2. Temel Tanım Değeri

Yukarıdaki örnekte kullandığımız değişken tanımı değeri "$" bize bir

değerin sonraki komut satırlarına taşınabilmesini sağlar. Böylelikle

biz bir tanım oluşturarak bu tanımı sayfa içerisinde defalarca

kullanabiliriz. Sayfa içerisinde defalarca kullanılan bu değeri

yalnızca $ ile tanımlanan değişken değerini değiştirerek bütün

sayfadaki değerleri güncellememize olanak sağlar.

Bu değerin kullanımı ile ilgilide kimi kurallara uymamız gerekir.

Örneğin, biz bu değeri tırnaklar olmaksızın atayamayız. Değerleri "

çift tırnak veya tek tırnak ile atamalıyız ve tanımın sonuna ";"

noktalı virgülü kesinlikle koymalıyız.

3. Bir Alt Satıra Geçiş Değeri " "

Buda en temel kodlama tamamlayıcı değerlerinden biridir. Bu değer

vasıtası ile rapor edilecek veri bittince bir alt satıra geçerek

diğer verileri çıktı halinde göndermemize olanak sağlar. Örneğin ; .

echo "1- Macera Devam Ediyor ";
echo "2- Olacak Bu iş Olacak.. ";
?>

Bu şekilde kullanarak kodlarımızı çalıştıralım. Karşımıza İlk Sırada

"1- Macera Devam Ediyor" ikinci sırada ise "2- Olacak Bu iş Olacak"

yazıyor.. Şimdi " " değerlerini kaldırarak deneyelim..

echo "1- Macera Devam Ediyor";
echo "2- Olacak Bu iş Olacak..";
?>

Görüldüğü gibi karşımızda "1- Macera Devam Ediyor2-Olacak Bu iş

Olacak.." yazıyor.

3. Bir Alt Satıra Geçiş Değeri " "

Php kodlarınızın içerisine hazırda bulunan bir diğer php dosyasını

veya herhangi bir txt dosyasını ekliyebiliriz. Bunu bize include

deyimi sağlar. Bu deyimi aşağıdaki gibi kullanabiliriz. Örneğin

içerisinde Php kodlar bulunan ust.php diye bir dosyamız, birde html

kodlarının bulunduğu ust.txt diye bir dosyamız olsun.

include "ust.php";
include "ust.txt";
?>

Burada aynı dizin içerisinde bulunan ust.php ve ust.txt dosyasını

ihraç ediyoruz.

5. Sonuç

Aslında sonuç çok açık. Php Programlama dili her nekadar zor

denilsede görüldüğü üzere gayet pratik ve işlevseldir. Genel itibari

ile mantık doğru şekilde benimsenirse Php ile komplike sayfalar

yapabilmek için toplam 5 - 8 Saat arası yoğun bile sayılamıycak bi

tempoyla öğrenilebilir. Yapmanız gereken kendinize özgü çalışma

notları hazırlayarak sık aralıklarla pratikler yapmak olacaktır.

Günde yarım saat - kırk dakika arası bir alıştırma ile bir veya iki

haftada çalışma notlarına bile ihtiyacınızın kalmayacağını

göreceksiniz.

Aritmetiksel İşlemler

1. Temel İşlemler ( Toplama, Çıkarma, Çarpma, Bölme )
2. Karşılaştırma İşlemleri ( Eşit, Eşit Değil, Aynı, Büyüktür,

Küçüktür, Ve, Veya )
3. Üzeri İfadeler (x², .. )
4. Değer Yuvarlama
5. Maksimum ve Minumum Değerlerin Tespiti
6. Karekök Değerinin Tespiti
5. Tüm Aritmetik Komutların Listesi

1. Temel İşlemler

PHP her dil gibi metametiksel işlemler içinde belirli fonksiyonlar

geliştirmiştir. Bu fonksiyonlar, pek çok dile nispeten çok daha

gelişmiş ve pratiktir. Şimdi Bu fonksiyonların en temeli olan

toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini inceliycez.
(* aşağıda geçen kimi fonksiyonları sonraki makalelerde detaylarıyla

inceleyeceğiz, İntiba olması için örneklerle anlatılmıştır )
(* // Dan sonrası açıklamadır, Kodlama ile ilgisi yoktur..
(* Aşağıdaki temel örneklendirmelerde echo yerine Print deyimi

kullanılmıştır. )

Toplama işlemi ;

print (5+2); // Sonuç Yedi Çıkacaktır.
print (7-3); // Sonuç 4 Çıkacaktır.
print (4*8); // Sonuç 32 Çıkacaktır.
print (8/2); // Sonuç 4 Çıkacaktır.
print (20*3); // Burada bölme işleminin kalanını bize verir. 20yi

üçe bölmemiz halinde kalan rakam 2 Olur.
?>

Bu matematiksel işlemleri değişkenler vasıtası ilede

gerçekleştirebiliriz.

$sayi1=10;
$sayi2=5;
$sayi3=3;
$sayi4=1;

print "$sayi1 + $sayi3";
print "$sayi3 - $sayi4";
print "sayi1 / $sayi4";
print "$sayi2 * $sayi3";
?>

Görüldüğü gibi Temel aritmetiksel işlemler gayet kolay ve sade bir

mantığa sahiptir.

2. Karşılaştırma İşlemleri ( Eşit, Eşit Değil, Aynı, Büyüktür,

Küçüktür, Ve, Veya )

PHP, Temel fonksiyonları olduğu gibi gelişmiş pek çok fonksiyonuda

desteklemektedir. Bu fonksiyonlardan biride sınamadır. Sınama

operatörleri vasıtası ile çoğu işlemi PHPye otomize bi şekilde

yaptırabiliriz. Karşılaştırma operatörlerinin listesi aşağıdaki

gibidir.= = Aşittir
!= Eşit Değildir
= = = Aynıdır
> Büyüktür
< Küçüktür
<= Küçük veya Eşittir
>= Büyük veya Eşittir
&& Ve
|| Veya

Yukarıdaki tabloda teme sınama operatörleri listelenmiştir. Şimdi bu

operatörleri birer örnek ile açıklıyalım.
(* If Değeri ile ilgili detaylı açıklama bir sonraki makalededir )

$sayi1=10;
$sayi2=15;
$sayi3=20;
$sayi4=25;

if ($sayi1 == ($sayi3/2)) (echo "Doğrudur ";);
if ($sayi1 != ($sayi4/$sayi2)) ( echo "Eşit Değildir ";);
if ($sayi4 > 20) ( echo "25, 20den Büyüktür.. ";);
if ($sayi1 < $sayi3) ( echo "Evet, 10 20den Küçüktür ";);
if ($sayi1 == 10 && $sayi2 < $sayi3) ( echo "Evet, 10, 10a Eşittir

ve 15 20den Küçüktür ";);
if ($sayi1 > $sayi4 || $sayi4 > $sayi1) ( echo "10 25den Büyüktür

veya 25 10dan Büyüktür ";);

?>

Yukarıdaki örnekleri çalıştırmamız halinde "(" ler içerisindeki Echo

değeri karşımıza sıralanacaktır..

3. Üzeri İfadeler (x², .. )

Pek çok yerde karşımıza çıkabilecek olan Üzeri değer ifadeleri ile

ilgili işlemleride rahatlıkla Php ile yapabiliriz. Örneğin 10 Adet

iki rakamını yan yana çarpmak için Ctrl+C - Ctrl+V Fonksiyonunu

kullanmamıza gerek yoktur..

print pow(2,10);
?>

Bu örnek bize 1024 Sonucunu gösterir.

4. Değer Yuvarlama

Çoğu matematiksel işlemde değer yuvarlamalara ihtiyaç duyarız. Kimi

zaman .dan sonra gelen değerler bizi rahatsız edebilir. Bu işlem

içinde Php çok rahat ve pratize edilmiş fonksiyonlar sunar.

print floor(98/5); // Yukarı Doğru Değer Yuvarlama.
print ceil(98/5); // Aşağı Doğru Değer Yuvarlama.
print round(12/8); // Tam Değer Yuvarlama.
?>

Yukarıdaki örneklerde 98i 5e bölerek önce yukarı doğru yuvarladık.

Sonuç 19 Çıktı. Aynı işlemi aşağı doğru yuvarlayınca sonuç 19 çıktı.

Bu yorumu phpye yorumlatmak istiyorsanız Round() fonksiyonunuda

kullanabilirsiniz.

5. Maksimum ve Minumum Değerlerin Tespiti

Bu işlemde işimize yarıycak fonksiyonlardandır. İçerisinde onlarca

değeri tanımlıyan bir dize ile karşılaşırsak bu fonksiyonu

kullanmamız gerekir.
(* Dize değerleri ile ilgili açıklamalar bir sonraki makalede

teferruatlarıyla incelenecektir. )

$degisken=array(a=>12,b=>13,c=>14,d=>15);
print max($degisken);
print min($degisken);
?>

Yukarıdaki örnekte önce dize değerinin en küçük değerini yani 12yi

bulduk, sonra aynı değerin maksimum olan 15i tespit ettik.

6. Karekök Değerinin Tespiti

Buda en sık kullanılan ekstrem matematiksel işlemlerdendir. Php bu

işlem içinde pratik bi fonksiyon desteği sunar.

print sqrt(81);
?>

Yukaraki örnekte 81 değerinin Karekökünü bulduk. Sonuç 9. PHP

fonksiyon içerisinde fonksiyon kullanmamızada olanak sağlar. Örneğin

;

print sqrt(pow(4,9));
?>

Burada da 4 üzeri 9 olan 6,561in Karekökünü bulduk. Sonuç 81.

5. Tüm Aritmetik Komutların Listesi

PHP, pek çok aritmetiksel işlemi fonksiyonlarıyla destekler. Bütün bu

işlemler için örnek vermemize gerek yok. Yukarıdaki örneklerde

Phpnin bu fonksiyonları nasıl kullandığını gördük. Phpnin

desteklediği tüm fonksiyonların bir listesi işimizi görecektir.

abc() Mutlak değer
acos() Yay kosinüsü
asin() Yay sinusu
atan() Yay tanjantı
atan2() İki değişkenin yay teğeti
base_convert() Keyfi esaslar arasında sayıyı çevirir
bindec() Ondalığa ikilik
ceil() Bir sonraki tamsasıya yuvarlama
cos() Kosinüs
decbin() ikiliğe ondalık
dechex() Ondalığa onaltılık
decoct() Sekizliğe ondalık
deg2rad() Dereceyi radyana çevir
floor() Bir önceki tamsayıya yuvarla
getrandmax() En geniş mümkün rastgele değeri
hexdec() Onaltılığa ondalık
lcg_valuE() Doğrusal congruential jeneratörünün birleştir
log() Doğal algoritma
log10() 10 tabaına göre algoritma
max() En yüksek değer
min() En küçük değer
mt_rand() İyi rastgele değeri üret
mt_srand() İyi restgele sayı jeneratörü tohum ek
mt_getrandmax() En geniş mümkün rastgele değeri göster
number_format() Gruplaşmış bin ile sayıyı formatla
oetdec() Ondalığa sekizlik
pi() Pi sayısını
pow() Üstel ifade
rad2deg() Radyanı dereceye çevir
rand() Rastgele değeri üret
round() Yuvarla
sin() Sinus
sqrt() Karekök
srand() Rastgele sayı jeneratörü tohumu ek
tan() Teğet
-----------------------------------

Koşul ve Sınama ( IF, Else IF, Switch )

1. IF ( Eğer ) Koşulu.
2. Switch ( Çoklu Koşul ve Sınamalar )

1. IF ( Eğer ) Koşulu.

Her programlama dili koşullar ile çalışmak zorundadır. Sınamalar,

program parçalarının vazgeçilmez unsurlarıdır. Phpde bu işi IF

deyimi yapar. Şimdi IF deyimini inceliyelim.

$degera=10;
$degerb="ab";

if ( $degera==10 ) ( echo $degera nın Değeri 10 dur.; ) ;
if ( $degerb=="ab" ) ( echo $degerb nin değeri ab dir; ) ;
?>

Yukarıdaki örnekte basit bi sınama yaptık ve $deger a değişkenine

verdiğimiz 10 değerini sınadık. Aynı işlemi alfabetik bir değer olan

"ab" ilede yaptık. Bize Burada if ( xx ) koşul olarak girilir. eğer

$degerb nin değeri "==" eşit ise "ab" ye diyerek koşulumuzu

belirttik, Parantezler içerisinede koşul doğru ise yapılacak işlemi

belirttik.

Birde koşul yanlış ise bir sınama yapalım.

$degera=10;
$degerb="ab";

if ( $degera>15 ) ( echo $degera nın değeri 15 den büyüktür..; )

else ( echo Hayır, $degera nın değeri 15 den küçüktür; );

?>

Görüldüğü gibi burada koşul belirttik ve sınamayı yaptık. Koşulun

doğru çıkmaması halinde "else" deyimi ile yapılması gerekenleri

belirttik. IF deyimi ile, Birden çok sınama işlemleride

yaptırabiliriz. Birkaç sınamayı arka arkaya yaptıralım.

$degera=10;
$degerb="ab";

if ( $degera > 15 ) ( echo $degera nın değeri 15 den büyüktür..; )
elseif ( $degera > 13 ) ( echo $degera nın değeri 13 den büyüktür;

)
elseif ( $degera > 10 ) ( echo $degera nın değeri 10 den büyüktür;

)
else ( echo $degera nın değeri ne 15 den, ne 13 den, nede 10 dan

büyük değildir..;);
?>

Görüldüğü gibi yukarıda aynı IF deyiminin içerisinde birkaç sınama

yaptırdık. Bu sınamalar dahada örneklendirilebilir.. Mantığı gayet

açıktır.

Birde IF deyiminin içerisinde kullanılan komutlar vardır. Bunlar

isset(), empty(), intval(), is_integer() gibi fonksiyonlarla dahada

işlevselleştirilmiştir. Şimdi bu iç fonksiyonların yaptığı işleri

inceliyelim.

isset() = Bu komut bir değişken tanımının içerisinde değer olup

olmadığını rapor eder.
empty() = Buda isset ile aynı işi görür esasında ancak sınamayı

terstden yapar. isset() de dönen değer true ise, emtpy() de aynı

değer false olarak döner.
intval()= Bu komutda belirtilen değerin numerik yani sayı karşılığını

bize verir.
is_integer() = Buda değişkenin tamsayı olup olmadığını sınayarak True

yahut False değeri ile bize yanıt verir.

Şimdi herbirini birer örnekler açıklıyalım ;

$degisken="deneme";
if ( isset($degisken) ) ( echo $degisken değişkeninin bi değeri

yok..; ) else ( echo $degisken değerinin bir değeri var;);
if ( empty($degisken)) ( echo $degisken değerinin bir değeri var..;

) else ( echo $degisken değerinin bir değeri yok; );
?>

Görüldüğü gibi $degisken olarak "deneme" değerini atadık. İlk

sınamadada isset() ile bu değişkenin var olup olmadığını kontrol

ettik. Değişkenin bir değer içerdiğini rapor eden isset sonucu bize

rapor etti. İkinci sınamadada aynı işlemi yaptık ancak fonksiyon

olarak empty() yi kullandık. Yani ilk sınamada $degisken değerinin

içerisi dolumu diye sorguladık, ikinci sinamadada $degisken değerinin

içeriği boşmu diye..

Şimdide intval() ile sınama yaptıralım.

$degisken1=10;
$degisken2=20;
if ( intval($degisken1+ $degisken2)==30 ) ( echo $degisken degerin

karşılığı 30 dur;);
?>

Bu sorgudada intval($degisken1+$degisken2) olarak koşulumuzu

belirttik. Burada intval() koşulunu kullanmayabilirdikte, ancak kimi

koşullarda intval() betiğine ihtiyaç duyarız..

is_integer() ilede bir değerin tam sayı olup olmadığını sınarız.

$deger1=3;
$deger2=2;
if ( is_integer($deger1/$deger2)) ( echo "Sonuç bir tamsayıdır";)

else ( echo "Sonuç bir Tamsayı Değildir"; ) ;
?>

Bu komutlar $deger1 değişkenini $deger2ye yani 3ü 2ye böler. Sonuç

1.5 çıkacağından bu bir tamsayı olmayacaktır ve "Sonuç bir Tamsayı

Değildir" yanıtı dönecektir.

2. Switch ( Çoklu Koşul ve Sınamalar )

Switch deyimide sıkça kullanılan koşul deyimlerinden biridir. Bu

deyim aslında IF deyiminin birazdaha pratize edilmiş halidir. Switch

koşulu vasıtası ile çoklu sınamalar yaptırmamız mümkün, Örneğin ;

$memleket="TRABZON";

switch ($memleket) (

case "Ankara";
echo "Şehir Ankara";
break;

case "Ordu";
echo "Şehir Ordu";
break;

case "Rize";
echo "Şehir Rize";
break;

case "TRABZON";
echo "Şehir Trabzon";
break;

echo "Hiçbiri Değil..";
)

?>

Yukarıdaki örnekte $memleket değişkenini switch deyimi ile sınadık.

Burada dikkat edilecek husus koşulları case "deger" ile belirterek

yapılacak işlemi belirtiriz. Sınamanın bir sonraki aşamaya geçmesi

için break tagını kullanırız.

Döngüler ( While, Do-While, Foreach )

1. For
2. While
3. Do .. while

Kimi zaman uzun süreçlere ihtiyaç duyarız. Bazen bu süreçleri teker

teker girmek fazla zamanımızı alır, bazı durumlarda da algoritmik

yapı buna izin vermez. Böyle durumlarda döngüler imdadımıza koşar,

yüzlerce satırda yapılacak işlemi tek bir fonksiyonla yapmamıza

olanak sağlar. Şimdi bu koşulları inceleyelim.

1. FOR

Phpde en sık kullanılan döngülerden biridir. Kullanımı oldukça basit

ve pratiktir. Mantık

şeklindedir. Hemen bir örnekle açıklıyalım.

for ($islem=0;$islem<100;$islem+1) ( echo "$islem-"; ) ;
?>

Yukarıdaki örnekte 1den 100e kadar saydık ve her sayının arasına

"-" tire işareti koyduk. Yukarıda Fordan sonra açtığımız parantez

ile $islem değişkeninin değerinin 0 olduğunu belirttik. $islem değeri

100den küçükse işlemi sürdür diyerek $islem değerinin değerini her

dönüşte 1 arttırdık. Böylelikle her dönüşte 1 artan $degisken değeri

100ü bulunca for döngüsü dönmeyi durduracaktır.

2. While

Phpde en çok tercih edilen döngüdür. Oldukça pratiktir ve kodlaması

çok basittir. Mantık

Şeklinde olacaktır. Bu döngüyü örneklerle açıklıyalım ;

Yine Birden yüze kadar rakamları yazdıralım..

$deger=1;

while ( $deger == 100 ) (
echo "Sayı = $deger ";
$deger++;
);
?>

Bu kodları çalıştırmamız halinde tarayıcımız 1den 100e kadar bütün

rakamları alt alta sıralıycaktır. Buradada while betiği ile

koşulumuzu belirttik. $deger değeri 100e eşitlenene kadar işlem

devam edecek, her süreçte ( parantezler içerisinde kodladığımız

işlemleri yapacak. İşlemlerin içerisine değişkenin değerini her

dönüşte 1 arttırdığımız belirten $deger++ ide kodlayarak sürecin

adımlarını belirliyoruz.

While döngüsünün bir diğer kullanım şeklide aşağıdaki gibidir..

$deger=1;

while ( $deger == 100 ) :
echo "Sayı = $deger ";
$deger++;
endWhile;
?>

Yapılan işlem her ikisinde de aynıdır. Bu alternatif kullanımda

dikkat edilmesi gereken husus, While betiğinin ":" iki nokta üst üste

ile bitmesidir.

3. Do .. While

Do .. While döngüsü aslında While döngüsü ile aynıdır. Aralarındaki

fark While ile önce koşulu sınarken, Do .. While ile koşul en son

sınanır.. Mantık

şeklindedir. Örneğin ;

$deger=!;
do (
echo "Sayı = $deger ";
$deger++;
) while ( $deger == 100 );
?>

Buradada yine 1den 100e kadar saydık. Görüldüğü gibi aradaki fark

işlem sırasıdır.

Fonksiyonlar ( GLOBAL, Statik )

Fonksiyonlar, programlama dillerinin vazgeçilmez öğelerinden biridir.

Çoğu zaman fonksiyon kullanmadan tamamlamaya çalışıcağımız bir

algoritma bize fazladan *30 kod yazdırır. Fonksiyonların nitelikleri

bir değer biçimini belirliyceğiniz şablona yerleştirerek, türevi

işlemlerde aynı şablonu kullanabilmenize olanak sağlar. Aslında

fonksiyonlara, program içerisindeki programcıklarda diyebiliriz.

Örnek fonksiyonların kullanımlarını aşağıda örneklerle açıklayacağız.

Önce fonksiyonların yapılarını inceliyelim. Örnek bir fonksiyon

kullanım standardı şu şekildedir ;

function isim(degisken,degisken2,degisken3) (
fonksiyon içerisinde işletilecek prosedürler ve işlemler
);
?>

Yukarıdaki şablon PHPnin genel yazım kuralları gibidir. Basit bir IF

koşulu kodlar gibi fonksiyonlar oluşturmak mümkündür. Fonksiyonlar

ikiye ayrılırlar. Statik ve Dinamik. Statik fonksiyonlar değişmeyen

basma kalıp şablon yapısındadır. Dinamik fonksiyonlar ise gerektiği

gibi kodlanarak çok farklı işlemlerde kullanılabilir. Her iki

fonksiyon tipininde kullanım ve kodlama biçimi aynıdır,

birbirlerinden farkı yoktur. Aradaki fark fonksiyonun yapıcağı

işlemlerin yetenekleridir. Şimdi örnek bir dinamik fonksiyon

kodlayalım.

function ilk() ( print "Fonksiyoner Oldum.."; );
print ilk;
?>

Yukarıdaki fonksiyon değeri statik bi fonksiyondur ve yaptığı iş çok

basittir. Bu fonksiyon değeri yalnızca "Fonksiyoner Oldum.." textini

ekrana yazdırır. Tanımladığımız fonksiyonuda "print ilk;" yazarak

çalıştırabiliriz. Oldukça basit bir örnekti bu.. Şimdi bu örneği

biraz niteliklendirelim.

Örneğin bir fonksiyon değeriyle şablon oluşturalım ve giriceğimiz

değerleri bu şablon çalıştırsın.

function ismim($isim)( echo "Benim adım $isim.."; );
print ismim("Sedat");
?>

Yukarıdaki kodları çalıştırmamız halinde ekrana "Benim adım Sedat.."

yazacaktır. Burada kendimize bir şablon oluşturduk... Fonksiyonumuz

belirttiğimiz isimi bir cümle içerisinde kullandı.. Biz fonksiyon

değerine "Sedat" bilgisini girdik.. Fonksiyonda bu bilgiyi aldı ve

şablonu içerisine yerleştirdi ve Ekrana "Benim adım Sedat.."

yazdırdı. Biz fonksiyonlara birden fazla değerde girebiliriz.. Bu

değer girişlerinde herhangi bir kısıtlama yoktur, Yeterki

kodlayalım.. Şimdi buna benzer bir fonksiyon daha hazırlıyalım..

function tumadim($ismim,$soyismim,$yasim)(
echo "Benim Adım $ismim ";
echo "Soyadımda $ekinci.. $yasim Yaşındayım ve PHP öğreniyorum.. ";
print tumadim("Sedat","EKİNCİ","25");
);
?>

Yukarıdaki örnekte kendimize güzel bi şablon oluşturduk. İsmimizi,

soyismimizi ve Yaşımızı yazdığımız zaman kendimizi tanıtıyor gibi

ekrana belirli bir cümle bütünlüğü yazdırdık.. Ve karşımıza çıkan

yazı "Benim Adım Sedat Soyadımda EKİNCİ.. 25 Yaşındayım ve PHP

öğreniyorum.." Yazısı çıktı..

Yukarıdaki örnekler birer Statik fonksiyon örneklendirmeleriydi..

Görüldüğü gibi fonksiyon yazmak oldukça kolay, bir okadarda pratik.

Fonksiyon kullanımını gayet iyi kavradık madem biraz teferruata

girelim. Statik fonksiyonlar kendisi dışında belirtilen değişken ve

tanımlamaları kabul etmez. Bu işlemi yaptırmamız için fonksiyonumuzu

dinamize etmemiz gerekiyor.. Aşağıda bununla ilgili bir örnek ;

$degisken="Amma Değiştim Yahu";
function dinamikim()(
global $degisken;
echo "Yaşlandımmı nedir, $degisken";
);
?>

Yukarıdaki örneği çalıştırdığımız zaman karşımıza "Yaşlandımmı nedir,

Amma Değişmi Yahu" yazısı çıkacaktır. Bu değeri nasıl elde ettik. Bu

dinamik fonksiyon örneğinde fonksiyon dışındaki bir değeri fonksiyon

içerisine aldık. Bunu global deyimini kullandık. Bu deyimi kullanmasa

idik $degisken değerini fonksiyon içerisinde kullanamazdık..

Görüldüğü gibi, ismini duyunca irkildiğimiz fonksiyon kodlama işlemi

bukadar yalın ve basit.. Korkulacak birşey yok, Hızınızı kesmeden

diğer dökümanlarada geçebilirsiniz..

Dizi Değişkenleri ( Array + Foreach )

1. Array
2. Foreach

1. Array

Dizi değişkenleri aynı deyim içerisinde onlarca, yüzlerce değişkeni

tanımlayabilir. Bu değişkenler aynı deyimin içerisinden ayıklanarak

hem kodlamada hem algoritmada hakimiyet sağlar. Bu işlem için Array

deyimi kullanılır. Kullanımı yine genel PHP mantığının dışına

çıkmadan yapılır. Basit IF değerleri ve değişken tanımlamaları

gibidir.. Hemen örneklendirerek açıklayalım ;

$teklidegisken=5;
$dizidegiskeni[1]="5";
$dizidegiskeni[2]="10";
$dizidegiskeni[3]="15";
echo "$teklidegisken -";
echo "$dizidegiskeni[1] -";
echo "$dizidegiskeni[2] -";
echo "$dizidegiskeni[3] -";
?>

Yukarıdaki örnekte ne görüyoruz açıklayalım.. Önce $teklidegisken

diyerek 5 değerini atadık. Bu herzaman kullandığımız basit bir

değişken.. Dizi değişkeninin yeteneklerini sonraki satırlarda

görüyoruz.. $dizidegiskeni değerine 3 farklı veri girdik.. Önce 5

değerini girdik, sonra 10 değerini girdik, sonrada 15 değerini

girdik.. Böylelikle $dizidegiskeni değişkeninin içerisinde 3 farklı

değişken yerleşmiş oldu. Bu değişkenleri tanımlarken her değişken

için bir ID yani yer imi belirliyoruz.. Bu yer imlerini [] içerisine

giriyoruz.. Önce $dizidegiskeni[1] diyerek dizi değişkeninin

içerisine 1 IDsi ile 5 değerini yerleştirdik. Daha sonra 10 ve

15ide aynı şekilde aynı değişkenin içerisine dizilerle atadık. Bu

dizileri yazdırırkende $dizidegiskeni[ID] yazarak ekrana

bastırabiliyoruz..

Bu dize değerlerini farklı yollarlada atayabiliriz, Mesela ;

$pembedizi=array(1=> Yalan Rüzgarı, 2=>Esmeralda,3=>Rozalinda);
echo $pembedizi[1];
?>

Yukarıdaki örnektede pembe dizilerden 3 tanesini dizi değişkeni

içerisine yerleştirdik.. Ve dizi değişkenlerinden 1incisini Ekranda

görüntülettik. Dikkat edersek girdiğimiz değerleri Tek tırnak ile

belirttik. Bu önemle tavsiye edilir. Kodladığınız php sayfalarının

performansı önemli. Dizenin içerisine yerleştirdiğimiz her değeri

virgül ile ayırarak tüm değerlerimizin girişini sağladık.

$pembedizi[2] değerini yazdırsa idik "Esmeralda" çıkıcaktı

karşımıza.. Görüldüğü gibi dizi değişkenleri oldukça yetenekli

değişkenler.. Bir dize değerinin içerisine ayrı ayrı veriler

girebildiğimiz gibi her dize değerinin içerisindede dize değerleri

oluşturabiliriz.. Şimdi bunuda bi örnekle açıklayalım ;

$yapilacakisler=array(
"pazartesi"=>array("Tatili bırakıp işe gidicem","Telefon faturasını

ödiycem."),
"sali"=>array("Yapçak bi işim yok"),
"carsamba"=>array("Bi sinamaya giderim artık", "Bulaşıklaaar"),
"persembe"=>array("Web Serverı yedeklemem lazım","Arkadaşlarla

gezerim artık"),
"cuma"=>array("Off Çamaşırlar yıkancak bugün","Hanki sinamaya

gidiceğime karar vericem.")
);
echo $yapilacakisler[carsamba] [1];
?>

İşte haftalık bi planlama.. Biraz karışık gelebilir ama aslında çok

basittir.. $yapilacakisler diyerek bir dize değeri oluşturduk.. Dize

değerinin içerisinede haftaları tırnaklar içerisinde belirterek dize

değerlerini => vasıtası ile () parantezler içerisine yerleştirdik.

İstediğimiz veriyi içerisinden çıkarmak için echo

$yapilacakisler[gun][ID] komutunu kullandık. Burada bişiye dikkat

edelim. Dize içerisinde dizeler oluşturuyor isek dize değerleri 0dan

başlamalı. Yani $yapilacakisler dize değişkeninin içerisindeki bir

dize değişkeni olan "carsamba" nın içerisinden veri alacak isek

içerisindeki veriler 0dan başlar. $yapilacakisler[carsamba][0]

Dese idik, "Bi sinamaya giderim artık" yazısını ekrana çıkartacaktık.

İyi bir programcı, hangi dilde çalışırsa çalışsır dize değişkenlerini

çok iyi kavramalıdır.. Bu değişken türü hem algoritmayı rahatlatıcak,

hemde programcıyı fazladan kod yazmaktan kurtaracaktır..

2. Foreach

Foreach aslında bir döngüdür. Foreacha döngüler bölümünde

değinmememizin sebebi kullanım biçimidir. Foreach daha çok Dize

değişkenlerinin içerisindeki verileri ayıklamak için kullanılır.

Bunun için dizi değişkenleri hakkında malumat sahibi olmak

gerekiyor.. Onun için bu makalede bahsetmeye çalışacağız. Açıklamayı

fazla uzatmadan önce bir örnekle konuya girip kodlar üzerinde

açıklama yapmak daha doğru olacaktır.

$dizidizi=array(Bir,İki,Üç,Dört,Beş);

foreach( $dizidizi as $tampon ) ( echo "$tampon .nci satır
"; );
?>

Bu örnekte $dizidizi adlı dizi değişkeninin içerisine birden beşe

karak alfabetik olarak değer girdik. Daha sonra foreach döngüsü ile

bütün değerleri belirlediğimiz bi şablon vasıtası ile ekrana

yazdırdık.. Burada dikkat edilmesi gereken husus, foreach döngüsü

$dizidizi değişkeninin içerisindeki tüm verileri alana kadar dönecek

ve bu değerleri $tampon adlı tampon bir değişken vasıtası ile

aktaracaktır. Yapısı gayet basitdir ve bikaç pratikle üzerinde fazla

durulmadan geçilebilir bir konudur.. Parantezler içerisinde girilen

değer tanımıda tek satır olmak zorunda değildir, İstenilen işlem

yaptırılabilir.

Foreach Döngüsünün dizi değişkenleriyle kullanıldığını bahsetmiştik..

Şimdi bir örneklede Foreach ve Arrayı birlikte kullanalım...

$degiskenler=array(
a=>sedat,
b=>selma,
c=>riza,
);
ksort($degiskenler);
foreach ($degiskenler as $tampon)( echo "$tampon
"; );
?>

Yukarıdaki örnekte bir dizi değişkeni tanımladık ve değişken

içerisine a,b ve c IDleri ile isimler girdik.. ksort() deyimi ile bu

değişkenleri IDlerine göre sıralayarak foreach döngüsüne aldık..

Sonuç alfabetik sıra ile sedat, selma ve rıza isimleri alt alta

görünür.

Şimdi birde bir dizi değişkeninin içerisinde bir değer arattıralım..

Bu işlem için array_search() fonksiyonunu kullanırız. Kullanımı

aşağıdaki gibidir.

$dizidegiskeni=array(bir,iki,uc,dort,bes);
echo array_search(dort,$dizidegiskeni);
?>

Bu işlem sonucunda karşımıza 3 değeri çıkacaktır.. Bu değerin anlamı,

aranan değerin dize içerisindeki sıra numarası. Daha öncede

bahsettiğimiz üzere alt dize değerlerinin sıra numaraları 0dan

başlayarak yükselir.. 4üncü olarak girdiğimiz değer haliyle

karşımıza 3 sıra numarası ile gelecektir..

PHP ile Form İşlemleri

1. GET Metodu Kullanımı
2. Post Metodu Kullanımı

PHP ile çoğu zaman FORM işlemleri uygulamamız gerekir. PHPnin genel

yapısından farklı olmayan bu işlemler zinciri çok fazla karışık

olmamasına rağmen genel HTML bilgisine ihtiyaç duyar. Bu makalede

HTML kullanımınada deyinilecektir ancak ağırlık olarak PHP kodları

üzerinde durulur. Form işlemlerinde temel olarak iki çeşit form

işletisi kullanılır. Bunlardan biri GET, diğeri ise POST dur. GET

metoduna örnek bir işlem

ŞAMPİYON FENERBAHÇE

Bu bilgisayarda beni hatırla